Ukuya Ocansini Okokuqala

D

Dr. Cali Ryan

Ukuya Ocansini Okokuqala

**Ukuya Ocansini Okokuqala: Uhambo Lokuqala Olugcwele Imizwa Nezinto Okufanele

Uzazi**

ukuya ocansini okokuqala kuyisigameko esibalulekile empilweni yomuntu,

esihlanganisa imizwa ehlukahlukene, ukulangazelela, kanye nokwesaba okuncane. Lesi

sigameko asimayelana nje ngokwenza into entsha, kodwa futhi sithinta indlela umuntu

abona ngayo ubudlelwano, ukuzethemba kwakhe, kanye nempilo yakhe yezocansi

esikhathini esizayo. Kulesi sihloko, sizohlola ngokujulile konke okudingeka ukwazi

ngaphambi kokuba uye ocansini okokuqala, kuhlanganise nezindlela zokuzilungiselela,

amathiphu okuxhumana nomlingani, kanye nezinto ezibalulekile zokuphepha.

Ukuqonda Ukuya Ocansini Okokuqala

Ukuya ocansini okokuqala akumayelana nje nento yokwenza ngokomzimba kuphela.

Kuyehluka kumuntu nomuntu, futhi imizwa nemikhuba ehlobene nalokhu kungaba

yahlukahlukene kakhulu. Kubalulekile ukuqonda ukuthi akukho okulindelekile

ngokuphelele, futhi akufanele uzizwe ucindezelekile noma uhlazekile uma izinto

zingahambi kahle njengoba bekulindelwe.

Izimfanelo Zokuba Nokulungele

Ukuba nokulungele ukuya ocansini okokuqala kusho ukwazi ngokugcwele ukuthi yini

oyifunayo nokuthi yini ongakufuna. Lokhu kufaka phakathi ukuqonda imizwa yakho,

ukwazi izingozi zokungavikeleki, kanye nokuba nendlela yokukhuluma ngalokho

okukhathazayo nomlingani wakho. Ukulungele kwakho kungakhulisa ukuzethemba

kwakho futhi kwenze lolu hambo lube yinto enhle kakhulu.

Izinto Ezingase Zibe Yingcindezi

Kwesinye isikhathi, abantu bazizwa becindezelekile ngenxa yokucindezelwa kwabangane,

umphakathi, noma izimfundiso ezithile. Kubalulekile ukukhumbula ukuthi ukuya ocansini

okokuqala kufanele kube yisinqumo sakho esizimele, hhayi into oyenzayo ngenxa

yokucindezelwa. Ukuzwa ukucindezeleka kungaholela ekungajabuleleni lolu hambo futhi

kube nomthelela ongemuhle empilweni yakho.

Amathiphu Okulungiselela Ukuya Ocansini Okokuqala

Ukuya ocansini okokuqala kufuna ukulungiselela okungaphezu kokuba nje sezingeni

lomzimba. Ukuqonda nokulungiselela ingqondo, imizwa, kanye nomzimba kuyasiza

ukwenza lesi sigameko sibe yinto enhle futhi engakhathazi.

Xhumana Ngokuvulekile Nomlingani Wakho

Ukuxhumana kubalulekile kakhulu. Khuluma nomlingani wakho ngale ndaba ngokusobala

nangokwethembeka. Yabelana ngemizwa yakho, ukukhathazeka, kanye nezilindelo zakho.

Lokhu kuzokwenza kube lula ukuba nobudlelwano obuhle futhi kugweme ukungaqondi

kahle.

Fundisisa Ngempilo Yezocansi

Ukuqonda indlela umzimba wakho osebenza ngayo, kanye nezindlela zokuvikela ezifanele,

kuyisinyathelo esibalulekile. Funda mayelana nezindlela zokuvikela ezifana nokusebenzisa

amakondomu, ukuqwashisa ngezifo ezithathelwanayo ngocansi (STIs), kanye

nokubaluleka kokuvivinywa njalo.

Lungiselela Ukuphepha Kwakho

Ukuya ocansini okokuqala kufanele kube yinto ephephile. Qiniseka ukuthi usebenzisa

izindlela zokuvikela ezifanele, futhi uma kudingeka, xhumana nodokotela wakho ukuze

uthole izeluleko ezifanele. Ukuphepha kwakho kuqakathekile kakhulu.

Izinto Okufanele Uzilindele Ngaphambi Ngesikhathi Sokuyocansi

Okokuqala

Izinto eziningi zingase zenzeke ngesikhathi uya ocansini okokuqala, futhi ukwazi lokhu

kungakusiza ukuthi uzizwe ukhululekile futhi ulindele kahle.

Imizwa Ehlukahlukene

Kungaba nemizwa ehlukahlukene efana nokuthukuthela, ukukhathazeka, injabulo, noma

ngisho nokwesaba. Lokhu kungenxa yokuthi lokhu kuyingxenye entsha empilweni yakho

futhi umzimba wakho uyazama ukujwayela isimo esisha.

Izinguquko Emzimbeni

Ngokuvamile, umzimba uyaphendula ngokwehlukana ngesikhathi socansi lokuqala.

Abanye abantu bangase babe nokungakhululeki kancane noma ubuhlungu obuncane,

ikakhulukazi uma kungokwesifazane ngenxa yokuvuvukala kwehymen noma

ukungajwayeleki. Lokhu kuvamile futhi kuvame ukudlula ngokushesha.

Ukubaluleka Kokuphumula Nokunakekela

Ngemva kokuyocansi okokuqala, kubalulekile ukunakekela umzimba wakho. Thatha

isikhathi sokuphumula, hlambulula kahle indawo yangasese, futhi uma kukhona

okungajwayelekile, njengobuhlungu obungapheli noma ukopha ngokweqile, xhumana

nodokotela.

Ukuya Ocansini Okokuqala Nokuxhumana Komlingani

Ukuxhumana nomlingani wakho kuyisihluthulelo sokwenza ukuya ocansini okokuqala kube

yinto enhle futhi engakhathazi. Lona akuyona indaba yokwenza izinto ngokushesha noma

"ngokufanele," kodwa mayelana nokuthi nobabili nizizwa nikhululekile futhi nijabule.

Yiba Nesineke Futhi Ube Nezwi

Ukuba nesineke nokukhuluma ngokusobala ngezinto ezikukhathazayo noma

ezikuthokozisayo kuzosiza kakhulu. Ungesabi ukusho uma kukhona okungakhululekile

noma ofuna ukukushintsha. Ukuxoxa kungasusa ukungaqondi kahle futhi kwenze lolu

hambo lube lula.

Qaphela Izimpawu

Bheka izimpawu zomlingani wakho mayelana nokuthi uyakujabulela yini noma cha. Ukuya

ocansini kufanele kube yinto ezozwakala kahle kubo bobabili, futhi uma kukhona

okungalungile, kufanele nikwazi ukumisa noma ukulungisa isimo ngokushesha.

Izindlela Zokuzivikela Nezempilo Ngemuva Kokuya Ocansini

Okokuqala

Ukuya ocansini okokuqala akupheli lapho uqeda. Ukuzivikela kanye nokunakekela impilo

yakho yezocansi kubalulekile ngaso sonke isikhathi.

Ukusebenzisa Amakondomu

Amakondomu ayindlela esheshayo futhi ephumelelayo yokuvikela izifo ezithathelwana

ngocansi kanye nokuvimbela ukukhulelwa okungafunwa. Qiniseka ukuthi uyawazi

amagugu wokusebenzisa amakondomu ngendlela efanele.

Ukuhlolwa Kwezifo Ezithathelwana Ngocansi (STIs)

Ngemva kokuya ocansini okokuqala, kuhle ukuhlolwa kwezifo ezithathelwana ngocansi

ukuze uqinisekise ukuthi usempilweni enhle. Ukuhlolwa njalo kuyindlela engcono kakhulu

yokugcina impilo yakho nokuphepha komlingani wakho.

Ukuxhumana Nodokotela

Uma ungazizwa kahle noma unezinkinga ezithile, njengokopha okungajwayelekile noma

izinhlungu, akufanele uzizwe unqena ukuya kudokotela. Ukunakekelwa kwezempilo

kuyisihluthulelo sokugcina impilo yakho isesimweni esihle.

Ukuya ocansini okokuqala kuyisigameko esibalulekile esingaguqula indlela umuntu abona

ngayo ubudlelwano nezocansi. Noma kunjalo, ukulungiselela kahle, ukuxhumana

nomlingani, nokunakekela impilo yakho kuyokwenza lesi sigameko sibe yinto enhle,

ephephile, futhi egcwele ukwaneliseka. Qiniseka ukuthi wenza lolu hambo ngokwakho,

ngezinga lakho, nangendlela okhululekile ngayo.

Question

Answer

Yini ongayilindela

ngesikhathi sokuqala ukuya

ocansini?

Ngesikhathi sokuqala ukuya ocansini, abantu bavame

ukuba nezimizwa ezihlukahlukene ezifana nokuxineka,

injabulo, noma ukukhathazeka. Kubalulekile ukuba nezwi

lokuxhumana nomlingani wakho ukuze kube isipiliyoni

esikhululekile nesijabulisayo.

Kufanele ngilindele

izinguquko

ezingokomzimba nini

ngemuva kokuqala ukuya

ocansini?

Ngemuva kokuqala ukuya ocansini, kungenzeka ubone

izinguquko ezifana nokukhula kwe-hormone,

ukuguquguquka kwemizwa, noma izinguquko emzimbeni

ezifana nokukhula kwezitho zobulili. Lezi zinguquko

ziyingxenye yentuthuko yakho yomzimba nengqondo.

Iyini indlela engcono

yokuzilungiselela ukuya

ocansini okokuqala?

Indlela engcono yokuzilungiselela ukuya ocansini

okokuqala ihlanganisa ukufunda ngocansi oluphephile,

ukuxhumana ngokusobala nomlingani wakho,

ukusebenzisa izindlela zokuvikela ezifanele, nokuba

nesineke ukuze isipiliyoni sibe mnandi futhi siphephile.

Kungani kubalulekile

ukusebenzisa ukuvikelwa

ngesikhathi sokuqala ukuya

ocansini?

Kubalulekile ukusebenzisa ukuvikelwa njengamakondomu

ukuze uvikele ekuthelelweni izifo ezithathelwanayo

ngocansi (STIs) kanye nokuvimbela ukukhulelwa

okungafunwa. Lokhu kwenza isipiliyoni sokuqala sibe

siphephile futhi sikhululeke.

Ngabe ukuya ocansini

okokuqala kubuhlungu

noma kuyadabukisa?

Ukuya ocansini okokuqala kungahluka kumuntu nomuntu;

abanye bangase bazizwe benobuhlungu noma

bengakhululekile, kuyilapho abanye bezizwa bekhululekile

futhi bejabule. Ukuxhumana nomlingani wakho

nokuthatha izinyathelo zokuphumula kungasiza

ukunciphisa noma yiluphi ubuhlungu noma

ukungakhululeki.

**Ukuya Ocansini Okokuqala: Ukuqonda Nokulungiselela Umzuzu Obalulekile**

ukuya ocansini okokuqala kuwumcimbi obaluleke kakhulu empilweni yomuntu,

ogcwele imizwa ehlukahlukene, ukungaqiniseki, kanye nezimfuno zokwazi. Lo mcimbi

awuhambisani nje kuphela nokwethula umzimba othile kokuqonda kwezocansi, kodwa

futhi unomthelela omkhulu empilweni yomuntu ngokomzwelo, ngokomzimba,

nangokomphakathi. Ukuqonda kahle ukuthi yini okufanele ilindelwe, ukulungiselela kahle,

nokuba nolwazi olujulile kungasiza ekunciphiseni ukungezwani nokukhathazeka okuvame

ukuhambisana nalolu daba.

Ukuya ocansini okokuqala akuyona nje into ebonakala kuphela ngezinga lomzimba;

kuyisigaba esibalulekile somuntu siqu, esingaphinde sithinte indlela umuntu azibheka

ngayo ubudlelwano, ukuzimela, kanye nokuzethemba kwakhe. Ngakho-ke, ukuhlola le

ndaba ngobuhlakani nangokunemba kubalulekile kakhulu kubantu abasha, odokotela,

kanye nabazali abafuna ukuqondisa izingane zabo ngendlela efanele.

Ukuqonda Ukuya Ocansini Okokuqala: Izinto Eziyinhloko

Okufanele Zaziwe

Ukuya ocansini okokuqala kuvame ukuba yinto eyinqaba futhi egcwele imizwa

ehlukahlukene, okuhlanganisa injabulo, ukwesaba, ukukhathazeka, kanye

nokungaqiniseki. Lokhu kwenzeka ngenxa yokuthi kunemibono eminingi ehlukahlukene

mayelana nalokhu okwenzeka, kanye nomthelela wamasiko, amasiko, nezimfundiso

zomphakathi.

Kubantu abaningi, ukuya ocansini okokuqala kungahlukaniswa ngezindlela ezimbili

eziyisisekelo: ngokomzimba nangokomzwelo. Ngokombono womzimba, lokhu kusho

ukungena kwezitho zangasese zomuntu wesifazane nezowesilisa, kanti ngokomzwelo,

kungaba yisisekelo sokwakha ubudlelwano obusha noma ukuqala kwesigaba esisha

sobudlelwano bokuthandana.

Izinto Eziyinhloko Okufanele Zicatshangelwe Ngaphambi Kokuba Uhambe

Kule Nqubo

Ukuya ocansini okokuqala akufanele kube yisinqumo esithathwa ngokushesha noma

ngaphansi kwengcindezi. Kubalulekile ukuthi abantu abasha baqonde izinto eziningana

ngaphambi kokungena kule nqubo:

Ukuvikeleka: Ukuqonda izindlela zokuvikela ezifanele kubalulekile, ikakhulukazi

1.

izindlela zokuvikela izifo ezithathelwana ngocansi kanye nokuvikela ukukhulelwa

okungafunwa.

Ukuzethemba Nokuvumelana: Ukuya ocansini okokuqala kufanele kube

2.

ngesivumelwano esigcwele phakathi kwabantu ababili. Akufanele kube yinto

ehambisana noguquko lomzwelo noma ukucindezelwa.

Ukuqonda Umzimba Wakho: Ukwazi ngokwanele umzimba wakho nokuthi yini

3.

ongayilindela kungasiza ekwehliseni ukungezwani nokukhathazeka.

Ukuxhumana: Ukwazisa umlingani wakho ngalokho okuthandayo nalokho

4.

ongakuthandi kungaba nomthelela omuhle kakhulu ekuqinisekiseni ukuthi kokubili

niyazizwa nikhululekile.

Izingozi Nezingozi Ezihambisana Nokuya Ocansini Okokuqala

Noma ukuya ocansini okokuqala kungaba yisikhathi esijabulisayo, kunezingozi ezithile

okufanele zicatshangelwe. Izingozi ezivamile zifaka phakathi:

Izifo Ezithathelwana Ngocansi (STIs): Ukungasebenzisi kahle noma

1.

ukungasebenzisi nhlobo izindlela zokuvikela kungaholela ekutholeni izifo ezifana ne-

HIV, i-chlamydia, ne-gonorrhea.

Ukukhulelwa Okungafunwa: Lokhu kungaba nomthelela omkhulu empilweni

2.

yomuntu, ikakhulukazi uma umuntu engakakulungeli ukuba ngumzali.

Ukulimala Komzimba: Ngokukhethekile kubantu besifazane, ukuya ocansini

3.

okokuqala kungaholela ekulimaleni kancane kwesitho sangasese noma

ukukhathazeka komzimba ngenxa yokungazimiseli kahle komzimba.

Imizwa Engazinzile: Ukuya ocansini okokuqala kungaholela ekuzizweni

4.

ungakhululekile noma ukudideka ngokomzwelo, ikakhulukazi uma lokhu kwenzeka

ngaphandle kokuba khona kwengxoxo evulekile noma ukuqonda okwanele.

Indima Yezemfundo Nokuqwashisa Ngokwecala Lokhu

Imfundo ephathelene nokuba nolwazi oluqondile, oluqinile noluvulekile mayelana

nezocansi isiza kakhulu ekunciphiseni ukungezwani kwemizwa nokuvikela izingozi. Ezinye

zezindlela ezisebenzayo zokukhuthaza ukuqwashisa lokhu zifaka phakathi:

Izifundo Zocansi Ezikoleni

Izifundo zocansi ezikoleni zenzelwe ukuhlinzeka abafundi ngolwazi olugcwele mayelana

nezindlela zokuvikela, izimpawu ze-STIs, nezindlela zokuba nobudlelwano obuhle

nobeqondile. Lokhu kusiza abafundi ukuthi benze izinqumo ezinolwazi mayelana nokuya

ocansini okokuqala.

Ukuxoxisana Ngobudlelwano

Ukuxoxa ngokukhululekile nabazali noma abantu abadala abayizithenjwa kungasiza

abantu abasha ukuthi baphathe kahle umuzwa wabo futhi bathole izeluleko eziwusizo.

Lokhu kunciphisa ukungezwani okungase kuvele ngesikhathi sokwenza lesi sinqumo.

Izinsiza Zokweluleka

Izikhungo zezempilo kanye nabeluleki bangaba yindlela enhle yokuthola ulwazi oluthe

xaxa kanye nosizo olungokomzwelo uma umuntu esebenza ukulungiselela ukuya ocansini

okokuqala. Lokhu kubalulekile ikakhulukazi kulabo abanezinkinga zokukhathazeka noma

ukungezwani kwemizwa.

Ukuqhathanisa Ukuya Ocansini Okokuqala Kwamadoda

Namakhosikazi

Nakuba ukuya ocansini okokuqala kuyinto ejwayelekile kubo bobabili ubulili, kunezici

ezithile ezingahluka ngokwemvelo nangokomzwelo phakathi kwamadoda namakhosikazi.

Amadoda

Amadoda ngokuvamile angaba nokulangazelela okuphakeme kokuhlangenwe nakho

kocansi, kodwa futhi angabhekana nengcindezi yokuthi kumele "aphumelele" kulesi

sigameko.

Ukungabi nolwazi okwanele kungaholela ekuxakeni, ukungathembi, noma ukwesaba

ukuphathwa kabi komzimba ngesikhathi socansi.

Amakhosikazi

Amakhosikazi angase abe nokwesaba okukhulu ngenxa yemibono yomphakathi

mayelana nobumsulwa kanye nezinqubomgomo zomphakathi ezibeka umthwalo

omkhulu kubo.

Ukuya ocansini okokuqala kungaholela ekulimaleni kancane kwesitho sangasese

noma ukungakhululeki ngokomzwelo uma engazimiseli kahle.

Ukuqonda lezi zinhlangothi zomqondo kungasiza ekwakheni indlela engcono yokuxhasa

kanye nokulungiselela abasha balo mcimbi.

Izindlela Zokulungiselela Ukuya Ocansini Okokuqala

Ukuya ocansini okokuqala akufanele kube yinto ethathwa kalula. Ukuze kube

nokuhlangenwe nakho okuhle, kubalulekile ukulandela izinyathelo ezithile:

Funda Ngolwazi Olunembile: Thola ulwazi mayelana nezindlela zokuvikela,

1.

izimpawu ze-STIs, kanye nokuthi umzimba wakho ungase uphendule kanjani.

Xoxa Nomalingani Wakho: Qinisekisa ukuthi niyavumelana futhi nizizwa

2.

nikulungele kokubili ngokomzimba nangokomzwelo.

Lungisa Ukuzivikela: Hlela ukuvikela ukukhulelwa okungafunwa kanye nezifo

3.

ngokusebenzisa amakondomu noma ezinye izindlela ezifanele.

Thola Isikhala Esifanele: Qinisekisa ukuthi indawo eniyoyisebenzisa ikhululekile,

4.

iphephile, futhi inikeza ubumfihlo obudingekayo.

Phumula Futhi Wenze Ngokuthula: Ungaphuthumi; thatha isikhathi sakho ukuze

5.

ujabulele futhi uqinisekise ukuthi konke kuhamba kahle.

Ukuya ocansini okokuqala kuyisinyathelo esibalulekile nesithinta umqondo womuntu,

kodwa lapho kulungele futhi kugcinwa ngokuphepha, kungaba umuzwa ojabulisayo

nowakhayo.

Ukuqonda konke lokhu kungasiza ekwehliseni ukungezwani komqondo nokukhulisa

ukuzethemba kwabantu abasha abahlangabezana nalesi sigameko esibalulekile empilweni

yabo. Ngokulandela imihlahlandlela efanele, ukuphathwa ngokuqonda, nokuthola ulwazi

oluqondile, ukuya ocansini okokuqala kungaba yisinyathelo esiqinisa ubudlelwano futhi

siqinisa ukudala impilo yezocansi enempilo nesimeme.

ukuya ocansini, ucansi lokuqala, isifundo socansi, ukuvikeleka ocansini, ukulondolozwa

kobudlelwano, imfundo yokocansi, izindlela zokuvikela, ukuzijwayeza ocansini,

amalungelo ocansi, ukuqonda ucansi